YÜRÜYÜŞÜN BAŞLANGICI

Marš Mira'nın ilk günü, 8 Temmuz sabahı Nezuk'ta başlar. Bosna-Hersek'in farklı bölgelerinden ve dünyanın dört bir yanından gelen binlerce katılımcı, Srebrenitsa Soykırımı kurbanlarını anmak ve 1995 yılında hayatta kalabilmek için bu topraklardan geçmek zorunda kalan Boşnakların yaşadıklarını hatırlamak amacıyla yürüyüşe katılır.

Nezuk, Temmuz 1995'te Srebrenitsa'dan ayrılarak özgür bölgelere ulaşmaya çalışan insanların tarihsel yolculuğuyla bağlantılı önemli bir başlangıç noktasıdır. Bugün aynı güzergâhta atılan her adım, hayatta kalma mücadelesini hatırlatmanın yanı sıra soykırım kurbanlarına duyulan saygının da bir ifadesidir.

GÜZERGÂH VE YÜRÜYÜŞ KOŞULLARI

İlk günün yürüyüşü yaklaşık 30 kilometrelik bir etaptan oluşur. Katılımcılar Nezuk'tan hareket ederek Baljkovica, Parlog, Crni Vrh, Snagovo ve Jošanica güzergâhından geçer ve Liplje'deki ilk kamp alanına ulaşır.

Güzergâh; ormanlık alanlar, engebeli yollar, yükseltiler ve dar patikalar içerir. Hava koşullarına bağlı olarak yürüyüşün zorluk derecesi değişebilir. Bu nedenle ilk gün, katılımcıların hem fiziksel dayanıklılıklarını hem de sonraki etaplara yönelik hazırlıklarını etkileyen önemli bir aşamadır.

Yol boyunca katılımcılara yerel halk ve gönüllüler tarafından su, yiyecek ve çeşitli ikramlar sunulabilir. Organizasyonun belirlediği noktalarda sağlık ekipleri ve destek görevlileri de yürüyüşçülere yardımcı olur.

TARİHSEL HAFIZA VE TANIKLIKLAR

Marš Mira'yı sıradan bir doğa yürüyüşünden ayıran en önemli özellik, güzergâhın taşıdığı tarihsel anlamdır.

Temmuz 1995'te Srebrenitsa'nın düşmesinin ardından binlerce Boşnak erkek ve çocuk, Sırp güçlerinin kontrolündeki bölgelerden kaçmak ve Tuzla çevresindeki güvenli bölgelere ulaşmak amacıyla ormanlar ve dağlık araziler üzerinden ilerledi. Bu yolculuk sırasında insanlar saldırılara, açlığa, susuzluğa, yorgunluğa ve ölüm tehlikesine maruz kaldı.

Bugün Marš Mira katılımcıları, hayatta kalanların geçtiği güzergâhın bir bölümünde yürüyerek yaşananları anlamaya ve gelecek nesillere aktarmaya çalışır. Güzergâh üzerindeki tarihsel duraklarda yapılan bilgilendirmeler ve tanıklıklar, yürüyüşün anma ve eğitim boyutunu güçlendirir.

LİPLJE KAMP ALANI

İlk etabın sonunda katılımcılar Liplje'deki kamp alanına ulaşır. Burada dinlenme, yemek, kişisel ihtiyaçların karşılanması ve ertesi günün yürüyüşüne hazırlanma imkânı bulunur. Kamp programı kapsamında bilgilendirme ve anma etkinlikleri de düzenlenebilir.

İlk günün tamamlanması, üç günlük yolculuğun yalnızca başlangıcıdır. Katılımcıları sonraki günlerde daha zorlu arazi koşulları ve yeni etaplar bekler.

Marš Mira'nın ilk günü, Nezuk'tan Liplje'ye uzanan yaklaşık 30 kilometrelik bir yürüyüşten daha fazlasıdır. Her adım, 1995 yılında hayatta kalmak için yürüyenlerin hatırasını yaşatma ve Srebrenitsa'da yaşanan soykırımın unutulmaması için tarihsel hafızayı geleceğe taşıma sorumluluğunu temsil eder.

YÜRÜYÜŞÜN İKİNCİ GÜNÜ

Marš Mira'nın ikinci günü, katılımcıların Liplje'deki kamp alanından ayrılmasıyla başlar. İlk günün yorgunluğunu geride bırakmaya çalışan yürüyüşçüleri, güzergâhın en zorlu etaplarından biri beklemektedir.

Yaklaşık 30–35 kilometrelik bu etapta katılımcılar, ormanlık alanlardan, engebeli patikalardan ve dağlık arazilerden geçerek Mravinjci'ye doğru ilerler. Günün en zorlu bölümlerinden biri, deniz seviyesinden 1.043 metre yüksekliğe ulaşan Udrč Dağı çevresindeki geçiştir.

KAMENICA VE UDRČ: TARİHİN İZLERİNDE

İkinci günün güzergâhı, yalnızca fiziksel zorluğuyla değil, taşıdığı tarihsel anlamla da öne çıkar.

Katılımcılar, Kamenica bölgesinden geçerken Srebrenitsa Soykırımı sırasında öldürülen insanların hatırasını yaşatan anıtlarla ve toplu mezarların bulunduğu alanlarla karşılaşır. Çok sayıda toplu mezarın ortaya çıkarıldığı bu bölge, halk arasında “Mezarlar Vadisi” olarak da anılır.

Udrč Dağı ve çevresi ise Temmuz 1995'te Srebrenitsa'dan kaçmaya çalışan Boşnak sivillerin saldırılara uğradığı, insanların yakalandığı ve öldürüldüğü bölgeler arasındadır. O dönemde hayatta kalabilmek için ormanlık arazilerden geçmek zorunda kalan insanların yaşadığı acılar, bu güzergâhın hafızasında önemli bir yer tutar.

Marš Mira katılımcıları, bu bölgelerden geçerken yalnızca geçmişte yaşananları öğrenmekle kalmaz; hayatta kalanların tanıklıklarını dinleme ve tarihsel olayları yerinde anlama fırsatı da bulabilir.

ZORLU ARAZİ VE DAYANIŞMA

İkinci günün uzun ve yorucu parkuru, fiziksel dayanıklılığın yanı sıra sabır ve dayanışma gerektirir. Hava koşulları, çamurlu patikalar ve dik yokuşlar yürüyüşü daha da zorlaştırabilir.

Güzergâh boyunca organizasyon ekipleri ve destek görevlileri katılımcılara yardımcı olur. Su ve yiyecek desteği, sağlık ekipleri ve dinlenme noktaları, yürüyüşün güvenli biçimde sürdürülmesinde önemli rol oynar.

Katılımcılar arasındaki dayanışma, Marš Mira'nın en anlamlı yönlerinden biridir. Farklı ülkelerden gelen insanlar aynı yolda ilerlerken ortak bir hafızayı ve anma sorumluluğunu paylaşır.

MRAVINJCI KAMP ALANI

Günün sonunda yürüyüşçüler Mravinjci'deki ikinci kamp alanına ulaşır. Burada dinlenme, yemek ve ertesi günün son etabı için hazırlık yapılır. Kamp alanındaki programlar, organizasyonun yıllık planlamasına göre değişebilir.

İkinci günün tamamlanmasıyla Potočari'ye ulaşmak için geriye son yürüyüş etabı kalır.

9 Temmuz'da atılan her adım, Srebrenitsa'dan kaçmaya çalışan insanların yaşadığı acıları hatırlatır. Kamenica'nın toplu mezarları ve Udrč'ın zorlu yamaçları, Marš Mira'nın neden yalnızca bir yürüyüş olmadığını açıkça gösterir: Bu yol, insanlık tarihinin en ağır suçlarından birinin izlerini taşıyan bir hafıza yoludur.

YÜRÜYÜŞÜN SON GÜNÜ

Marš Mira'nın üçüncü ve son yürüyüş günü, katılımcıların Mravinjci kamp alanından ayrılmasıyla başlar. İki gün boyunca zorlu arazi koşullarında ilerleyen yürüyüşçüler, artık Srebrenitsa Soykırımı kurbanlarının anıldığı Potočari'ye ulaşmak için son etaba çıkar.

Yolculuğun bu bölümü, fiziksel bir yürüyüşün ötesinde derin bir anlam taşır. Katılımcılar, Temmuz 1995'te Srebrenitsa'dan kaçmaya çalışan binlerce insanın yaşadığı acıları hatırlayarak yürüyüşlerini tamamlamaya hazırlanır.

POTOČARI'YE DOĞRU

Güzergâh boyunca katılımcılar ormanlık alanlardan, köy yollarından ve engebeli arazilerden geçerek Potočari yönünde ilerler. Günün son etabı, önceki günlerin yorgunluğuna rağmen yürüyüşçülerin dayanışma içinde yollarına devam ettiği bir bölümdür.

Temmuz 1995'te Srebrenitsa'nın düşmesinin ardından binlerce Boşnak sivil, güvenli bölgelere ulaşabilmek için günlerce ormanlardan ve dağlık arazilerden geçmek zorunda kaldı. Bu yolculuk sırasında çok sayıda insan öldürüldü; hayatta kalanlar ise ağır fiziksel ve psikolojik travmalar yaşadı.

Marš Mira, bu tarihsel yolculuğun izlerini takip ederek yaşananların unutulmamasını ve gelecek kuşaklara aktarılmasını amaçlar.

POTOČARİ ANIT MERKEZİ'NE VARIŞ

Üç günlük yürüyüşün sonunda katılımcılar Potočari Anıt Merkezi'ne ulaşır. Burası, Srebrenitsa Soykırımı kurbanlarının anıldığı, kimlikleri tespit edilen kurbanların defnedildiği ve ailelerin yakınlarını ziyaret ettiği önemli bir anma mekânıdır.

Potočari'ye varış, yürüyüşün en duygusal anlarından biridir. Katılımcılar burada hayatını kaybedenleri anarak saygılarını sunar ve 1995 yılında yaşananların insanlık tarihindeki yerini bir kez daha hatırlar.

Ancak Marš Mira'nın sona ermesi, anma sürecinin tamamlandığı anlamına gelmez. Her yıl 11 Temmuz'da Potočari'de düzenlenen anma töreni, Srebrenitsa Soykırımı kurbanlarını anmak ve adalet talebini canlı tutmak açısından büyük önem taşır.

BİR YÜRÜYÜŞTEN DAHA FAZLASI

Marš Mira'nın üçüncü günü, Nezuk'ta başlayan yolculuğun Potočari'de tamamlandığı gündür. Katılımcılar yaklaşık üç gün boyunca yürüyerek yalnızca bir mesafeyi aşmaz; aynı zamanda tarihsel hafızanın, dayanışmanın ve insanlık sorumluluğunun bir parçası hâline gelir.

Bu yolculuk, Srebrenitsa'da yaşanan soykırımın unutulmaması, kurbanların hatırasının yaşatılması ve benzer acıların bir daha yaşanmaması için yürütülen ortak bir anma çabasıdır.

10 Temmuz'da Potočari'ye ulaşan her katılımcı, yürüyüşünü tamamlamış olur. Ancak taşınan hafıza ve sorumluluk, yolculuğun sona ermesiyle bitmez. Marš Mira'nın anlamı, geçmişi hatırlamak ve insanlık onurunu savunma iradesini geleceğe taşımaktır.

SOYKIRIM KURBANLARINI ANMA GÜNÜ

11 Temmuz, Bosna-Hersek tarihinin en acı günlerinden birinin hatırlandığı, Srebrenitsa Soykırımı kurbanlarının anıldığı gündür. Her yıl binlerce insan, 1995 yılında hayatını kaybeden kurbanları anmak, ailelerin acılarına ortak olmak ve yaşananları gelecek nesillere aktarmak amacıyla Potočari Anıt Merkezi'nde bir araya gelir.

Temmuz 1995'te, Bosna Savaşı sırasında Birleşmiş Milletler tarafından güvenli bölge ilan edilen Srebrenitsa, Bosnalı Sırp güçlerinin kontrolüne geçti. Ardından birkaç gün içinde 8.000'den fazla Boşnak erkek ve erkek çocuk sistematik biçimde öldürüldü. Kadınlar, çocuklar ve yaşlılar ise zorla yerlerinden edildi. Uluslararası mahkemeler bu suçları soykırım olarak tanıdı.

POTOČARİ'DE ANMA TÖRENİ

Potočari Anıt Merkezi, Srebrenitsa Soykırımı kurbanlarının hatırasını yaşatan en önemli mekânlardan biridir. Her yıl 11 Temmuz'da düzenlenen anma törenine kurbanların aileleri, Bosna-Hersek'ten ve dünyanın farklı ülkelerinden gelen katılımcılar, devlet temsilcileri ve uluslararası kuruluşların temsilcileri katılır.

Tören kapsamında kurbanlar için dualar edilir, konuşmalar yapılır ve kimliği tespit edilen kurbanların cenazeleri Potočari Mezarlığı'na defnedilir. Yıllar sonra kimliği tespit edilen kurbanların ailelerine teslim edilmesi ve toprağa verilmesi, anma gününün en dokunaklı anları arasında yer alır.

Her mezar, yarım kalmış bir hayatı ve sevdiklerini yıllarca arayan bir ailenin hikâyesini temsil eder. Bu nedenle Potočari, yalnızca bir mezarlık değil; adalet, hakikat ve hafızanın simgesidir.

MARŠ MİRA'NIN ANLAMI

Nezuk'tan Potočari'ye uzanan Marš Mira, 1995 yılında Srebrenitsa'dan kaçmaya çalışan insanların hayatta kalmak için katettiği güzergâhın izlerini takip eden bir anma yürüyüşüdür.

Üç gün boyunca yürüyen katılımcılar, 11 Temmuz'da Potočari'deki anma törenine katılarak yolculuklarını tarihsel bir anlamla tamamlar. Yürüyüş, yalnızca geçmişte yaşanan acıları hatırlamak değil, soykırımın tanınması, adaletin sağlanması ve insanlık onurunun korunması için ortak sorumluluğu sürdürmek anlamına gelir.

HAFIZAYI GELECEĞE TAŞIMAK

Srebrenitsa'da yaşananlar, yalnızca Bosna-Hersek'in değil, bütün insanlığın hafızasında yer alması gereken bir trajedidir. Soykırımın kurbanlarını anmak, ailelerin acılarını tanımak ve tarihsel gerçekleri korumak, benzer suçların tekrar yaşanmaması için hayati önem taşır.

11 Temmuz'da Potočari'de bir araya gelen insanlar, hayatını kaybedenlerin hatırasına saygılarını sunarken hakikat ve adalet talebini de yineler.

Potočari'de her mezar bir hayatı, her isim bir hikâyeyi temsil eder. 11 Temmuz, yalnızca geçmişte yaşananları hatırlama günü değil; insanlığın vicdanına, adalete ve barışa karşı sorumluluğunu yeniden hatırlama günüdür.

# ACİL DURUM VE İLETİŞİM REHBERİ

Marš Mira Barış Yürüyüşü sırasında ihtiyaç duyabileceğiniz acil durum numaralarını, sağlık kuruluşlarını ve önemli iletişim bilgilerini bu sayfada bulabilirsiniz. Acil bir durumda sakin kalın, bulunduğunuz yeri mümkün olduğunca açık şekilde bildirin ve yetkililerin talimatlarına uyun.

## 🚨 ACİL BOSNA

**Polis – Policija BiH**

**122**

Acil güvenlik durumları ve polis desteği.

**İtfaiye – Vatrogasci**

**123**

Yangın ve itfaiye gerektiren acil durumlar.

**Ambulans – Hitna pomoć**

**124**

Acil sağlık müdahalesi ve ambulans talebi.

**Sivil Savunma – Civilna zaštita**

**121**

Sivil savunma ve ilgili acil durumlar.

## 🏥 TIBBİ BAKIM

**Yürüyüş Sağlık İstasyonu**

**Yerinde duyurulacak**

Yürüyüş güzergâhındaki sağlık ve ilk yardım noktalarının konumunu organizasyon ekibinden öğrenin.

**Tuzla Hastanesi**

**+387 35 303-300**

Üniversite Klinik Merkezi Tuzla. Telefon numarasını yayımlamadan önce güncelliğini doğrulayın.

**Bratunac Sağlık Merkezi**

**+387 56 410-052**

Dom zdravlja Bratunac. Telefon numarasını yayımlamadan önce güncelliğini doğrulayın.

## ☮️ MARŠ MİRA ORGANİZASYONU

**Organizasyon Komitesi**

**+387 35 367-173**

Barış Yürüyüşü Alt Komitesi. Bu numarayı yayımlamadan önce organizasyon tarafından doğrulanmasını sağlayın.

**Resmî Web Sitesi**

[marsmira.net](https://marsmira.net)

Yürüyüşe ilişkin güncel bilgiler ve duyurular için resmî siteyi takip edin.

## 🏛️ BÜYÜKELÇİLİKLER

**Türkiye Cumhuriyeti Saraybosna Büyükelçiliği**

**Acil durum / nöbetçi telefon:** +387 62 984 807

**Büyükelçilik:** +387 33 568 750

**E-posta:** embassy.sarajevo@mfa.gov.tr

**Adres:** Vilsonovo Šetalište bb, 71000 Sarajevo, Bosna-Hersek

Nöbetçi telefon, hastalık ve kaza gibi acil durumlar için kullanılmaktadır.

Güncel iletişim bilgileri: [saraybosna-be.mfa.gov.tr/Mission/Contact](https://saraybosna-be.mfa.gov.tr/Mission/Contact)

**Almanya Federal Cumhuriyeti Saraybosna Büyükelçiliği**

**Telefon:** +387 33 565-300

**Adres:** Skenderija 3, Sarajevo

Bu iletişim bilgilerini yayımlamadan önce resmî temsilcilik sayfasından doğrulayın.

## 📱 PRATİK NUMARALAR

**Yol Yardımı – BIHAMK**

**1282**

Bosna-Hersek’te yol yardımı ve yol durumu hakkında bilgi.

**Bosna-Hersek Ülke Kodu**

**+387**

Bosna-Hersek dışından arama yaparken ülke kodunu kullanın.

## ⚠️ ACİL DURUMDA NE YAPMALISINIZ?

- Aradığınız görevliye ne olduğunu, bulunduğunuz yeri, yaralı sayısını ve ihtiyaç duyulan yardımı açıkça bildirin.
- Yürüyüş sırasında yaralanırsanız grup sorumlusuna ve sağlık ekibine haber verin.
- Grubunuzdan ayrılırsanız güvenli bir yerde kalın ve organizasyon ekibiyle iletişim kurun.
- Mayın veya şüpheli bir cisim gördüğünüzde yaklaşmayın, dokunmayın ve işaretli güzergâhtan ayrılmayın. Güvenli bir mesafeden yetkililere haber verin.
- Telefonunuzun şarjını koruyun; önemli numaraları yürüyüş öncesinde kaydedin.

**Önemli:** Telefon numaraları ve sağlık hizmetlerinin konumları değişebilir. Yola çıkmadan önce güncel bilgileri kontrol edin ve yürüyüş boyunca organizasyon ekibinin duyurularını takip edin.